Medewerkersnetwerk ‘Tussen de Oren’

Vier collega’s namen binnen ProRail het initiatief om een nieuw medewerkersnetwerk te starten voor Neurodiversiteit en Psychische Kwetsbaarheid. Het netwerk is er van collega’s voor collega’s en biedt een veilige omgeving waar verhalen en ervaringen rondom psychische kwetsbaarheid gedeeld worden. Het kwartet vroeg in aanloop naar de start directeur ICT Henk Bothof ambassadeur te zijn voor het netwerk en binnen de top van de organisatie dit netwerk zichtbaar te maken. In onderstaand interview is Henk Bothof aan het woord en spreekt hij over de impact van onbewuste vooroordelen, het belang van met elkaar in gesprek gaan, en elkaar de ruimte geven zichzelf te zijn.

Henk Bothof, ProRail Directeur ICT.

Het interview


Maandag 15 juni 2020 vond bij ProRail, door middel van een online lunchlezing, de aftrap plaats van het nieuwe medewerkersnetwerk ‘Tussen de Oren’. Een netwerk dat zich inzet voor het bespreekbaar maken van psychische kwetsbaarheid en neurodiversiteit. Aan het woord is Henk Bothof, directeur ICT en vanuit de ExCo ambassadeur van het netwerk.

Ik heb bewondering voor het feit dat we hier zo open over spreken. Eigenlijk zou dit geen bewondering moeten zijn, want het zou al iets vanzelfsprekend moeten zijn: hoe we met elkaar omgaan en hoe we elkaar de ruimte bieden om te zijn wie we zijn.

Het netwerk Tussen de Oren werkt samen met Samen Sterk zonder Stigma. Samen Sterk zonder Stigma is een landelijke stichting die werkt aan een samenleving waarin psychische problematiek bespreekbaar is en zij ondersteunt ProRail bij het opzetten van het interne netwerk. Tijdens de lunchlezing gaven zij informatie en cijfers over de stand van zaken van psychische gezondheid in Nederland.

Ik was verrast door de enorme cijfers die er bekend zijn over psychische kwetsbaarheden en neurodiversiteit. De cijfers hebben mij heel erg bewust gemaakt van het feit dat het niet een klein ding is wat zich voordoet. Veel mensen hebben een eigenschap of achtergrond die wellicht een verklaring kunnen geven voor een deel van wat je als buitenstaander ziet en bemerkt aan iemand. Zo kun je soms door je eigen vooroordeel ‘raar’ aankijken tegen iemands gedrag en het niet kunnen begrijpen of niet kunnen plaatsen. Het is dan denk ik goed om eerst even de vraag te stellen: ‘Zit hier iets achter?’. Want het kan natuurlijk ook iemand zijn die geen specifieke achtergrond heeft. Maar de vraag stellen lijkt, en dat vind ik het mooie, tot een deel van de oplossing. Ervoor zorgen dat iemand de vrijheid beleeft erover te kunnen praten. Want door erover te praten neem je al een deel van de zorg weg.

Het deed mij ook beseffen dat wij als leidinggevende en als ExCo (Executive Committee), maar ook met elkaar als collega’s, de verantwoordelijkheid hebben om de ander de ruimte te geven om erover te praten. Zodat je daarmee jezelf de kennis kan geven en het gedrag van iemand in een context kunt plaatsen. Want als je die context goed kent, dan ga je anders kijken naar het op het eerste gezicht in jouw ogen ‘vreemde’ gedrag. Zo weet je misschien de effectiviteit van de samenwerking ook veel sterker te verbeteren. Want dat is denk ik heel belangrijk om te erkennen, het is niet een handicap, het is een omstandigheid waarmee je om moet gaan om zo iemand tot zijn recht te laten komen. Want zoals Edwin, één van de sprekers zo mooi zei: ‘Ik kan wel goed functioneren. Het is niet dat mijn capaciteiten voor ProRail minder zijn door de achtergrond die ik heb.’

Uit de cijfers van Samen Sterk blijkt dat 42,7% van de Nederlanders ooit in hun leven last krijgt van psychische klachten.

Het zou natuurlijk zonde zijn als we van zo’n grote populatie, want het is een enorm percentage waar we mee te maken hebben, als we dat potentieel aan kennis en aan know how niet op een goede manier effectief zouden kunnen inzetten bij ProRail. Dus er ligt een verantwoordelijkheid voor de leidinggevenden en de teamleden om gewoon het gesprek aan te gaan. Dat betekent ook dat ik in de ExCo dat gesprek aanga. Ik ga een terugkoppeling geven van het feit dat we deze lunchlezing hebben gehouden en dat Tussen de Oren een nieuw netwerk is. Wij als leidinggevenden moeten besef hebben van onze eigen onbewuste vooroordelen en de antennes hebben of krijgen om te zien waar er mogelijk sprake is van iemand die niet helemaal de condities om zich heen ziet om optimaal te kunnen functioneren. Op zo’n moment moeten wij vragen: ‘Wat heb je nodig?’.

Wat heb jij zelf uit de lunchlezing gehaald?

Deze lunchlezing was voor mij echt een eyeopener. Ik zou tot nu toe inderdaad niet zo heel snel hebben doorgevraagd, wanneer een collega bijvoorbeeld in mijn beleving chagrijnig was. Ik zou dan niet hebben bedacht dat er wel eens sprake zou kunnen zijn van iemand met een zekere beperking vanuit een neurodiversiteit. Het beestje een naam geven helpt, of helpt mij in ieder geval al, om te erkennen. Dan wordt het gewoon iets waar je rekening mee moet houden en wat je dient te onderkennen. Dus ik ga mijn collega’s dat ook heel erg aanraden. En ik kan ook iedereen aanraden die zelf ergens mee zit of in dat proces zit, om het kenbaar te maken. Maak het kenbaar en zorg dat ook iemand die er geen weet van heeft, zich er  bewust van kan worden, zodat die er ook iets aan kan doen. Want we moeten in de gelegenheid komen om mensen de ruimte te bieden en te snappen waar iemand mee zit. Want het is zo zonde, als je elkaar niet goed begrijpt en je eigen onbewuste vooroordelen de ruimte laat. En daardoor in de samenwerking ook teleurstellingen tegenkomt en ook elkaar niet kunt helpen. Het is echt belangrijk dat je elkaar goed kunt helpen en dat we dat met elkaar kunnen doen.

Hoe zal je de komende tijd als ambassadeur het netwerk gaan vertegenwoordigen?

Ik ga er in de ExCo voor zorgen dat ik niet de enige sponsor ben, maar dat mijn collega’s feitelijk gesproken naar hun MT’s (management teams) ook die aandacht gaan vragen over dit onderwerp. Maar ik denk dat we in meer MT’s en ook even specifiek aan de leidinggevenden aandacht zouden moeten geven om dit onderwerp te erkennen en ook de goede formule te vinden hoe we elkaar kunnen sterken in dit proces.

Ik ben onder de indruk geraakt van het verhaal, en ook wat voor impact het toch voor mensen heeft. En het minste wat we kunnen doen is er met elkaar aandacht voor hebben, het herkennen en elkaar de ruimte en de veiligheid bieden om hier het goede en veilige gesprek over te voeren.